Rezydencje artystyczne Kraj_Obraz. Wisła. Odra

• W rezydencjach nad Wisłą udział wezmą: Jadwiga Sawicka oraz Wojciech Gilewicz (lipiec/sierpień 2026)
• W rezydencjach nad Odrą udział wezmą: Elżbieta Jabłońska, Gosia Kępa, Izabela Żółcińska (wrzesień/październik 2026)

Każda z rezydencji będzie miała charakter badawczo-artystyczny. Program zakłada pracę w terenie, obserwację wybranego odcinka rzeki, dokumentację fotograficzną, wideo lub dźwiękową, a także badanie lokalnych archiwów, rozmowy z ekspertami oraz konsultacje z kuratorami projektu. Istotnym elementem rezydencji będzie rozpoznanie krajobrazu Wisły nie tylko jako przestrzeni geograficznej, lecz także jako obszaru pamięci, historii, przemian społecznych, środowiskowych i kulturowych.

Przewidziane są również spotkania z ekspertami, dotyczące kontekstów historyczno-społecznych oraz ekologiczno-przyrodniczych związanych z Wisłą. Będą one miały charakter otwarty dla publiczności projektu i pozwolą osadzić działania artystyczne w szerszym polu refleksji nad rzeką, krajobrazem i lokalnym doświadczeniem miejsca.

Każda rezydencja zakończy się otwartym spotkaniem z osobą artystyczną, prowadzonym przez kuratorów projektu. Podczas spotkania zaprezentowane zostaną założenia koncepcyjne, pierwsze efekty pracy oraz zebrane materiały badawcze, takie jak notatki, mapy, szkice, fotografie, nagrania czy dokumentacja terenowa. Spotkania te będą jednocześnie formą podsumowania pobytu, rozmowy z lokalną społecznością oraz etapem przygotowującym do późniejszej wystawy podsumowującej projekt.

Rezydencje stanowią ważny etap dwuletniego projektu KRAJ_OBRAZ. Wisła. Odra. Pozwalają spojrzeć na rzekę jako na żywe archiwum, przestrzeń spotkania i pole artystycznego rozpoznania. Prace i materiały powstałe podczas pobytów w zostaną włączone w dalszy proces przygotowania wystawy podsumowującej projekt.

PROGRAM

KRAJ_OBRAZ. Wisła. Odra – program rezydencji i spotkań 2026

WISŁA / KOZIELEC

Pobyty artystyczne

Rezydencje artystyczne nad Wisłą realizowane były w Kozielcu we współpracy z Fundacją W788.

Osoby artystyczne: Jadwiga Sawicka, Wojciech Gilewicz.

Spotkania eksperckie i podsumowania rezydencji

1 sierpnia 2026

godz. 16.00 – spotkanie i spacer ekspercki z Dawidem Kilonem, przyrodnikiem i edukatorem przyrodniczym

godz. 18.00 – spotkanie podsumowujące rezydencję Jadwigi Sawickiej

23 sierpnia 2026

godz. 16.00 – spotkanie i spacer ekspercki z Hanną Rzadkosz-Florkowską

godz. 18.00 – spotkanie podsumowujące rezydencję Wojciecha Gilewicza

Spotkania eksperckie pozwalały spojrzeć na Wisłę nie tylko jako element krajobrazu, ale przede wszystkim jako żywy i zmienny ekosystem oraz ważny kontekst dla działań artystycznych.

ODRA / OPOLE

Pobyty artystyczne

Rezydencje artystyczne nad Odrą w Opolu z udziałem Izabeli Żółcińskiej, Elżbiety Jabłońskiej i Małgorzaty Kępy służą rozpoznaniu rzeki z perspektywy przyrodniczej, historycznej, społecznej i industrialnej.
 

29 września 2026, godz. 16.30

Otwarty spacer z Grzegorzem Habdą, biologiem, poświęcony ekosystemom rzecznym Odry.

Wydarzenie z tłumaczeniem na Polski Język Migowy.
 

3 października 2026

godz. 16.00–17.30: otwarty spacer i wykład otwarty z historyczką Bogną Szafraniec, poświęcony industrialnemu wykorzystywaniu Odry i przemysłowej historii rzeki.

Po spacerze przejście do Kawiarni Laba na Wyspie Bolko.

godz. 18.00 – spotkanie podsumowujące rezydencję Izabeli Żółcińskiej

godz. 18.30 – spotkanie podsumowujące rezydencję Elżbiety Jabłońskiej

godz. 19.00 – spotkanie podsumowujące rezydencję Gosi Kępy

Spotkania podsumowujące będą okazją do prezentacji śladów procesu, pierwszych rozpoznań, obserwacji i doświadczeń związanych z pobytem w Opolu oraz do wspólnej rozmowy artystek z kuratorkami projektu.

Osoby artystyczne 

Termin: 27.07 - 2.08.2026
Jadwiga Sawicka
Tworzy obrazy, fotografie, obiekty, instalacje tekstowe, również w przestrzeni publicznej. Interesuje ją to, w jaki sposób język formatuje nasze myślenie, relacja między tekstem i obrazem, związki między sztuką i literaturą.

Miała wystawy indywidualne m.in. w Galerii Foksal i w Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki w Warszawie, w Bunkrze Sztuki w Krakowie, w Atlasie Sztuki w Łodzi, w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie i w Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK w Krakowie. Brała udział w licznych wystawach problemowych w kraju oraz w prezentacjach polskiej sztuki za granicą. Realizacje w przestrzeni miejskiej w Krakowie, Warszawie, Toruniu, Lublinie, Łodzi, Tarnowie, Białymstoku, Paryżu, Wiedniu, Berlinie, Kijowie i w Odessie.

Kuratorka wystaw interdyscyplinarnych w BWA w Tarnowie, Galerii Arsenał w Białymstoku w Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki w Warszawie, Gdańskiej Galerii Güntera Grassa i „Miasto BWA Krosno. Od 2019 wspólnie z Lilą Kalinowską realizują interdyscyplinarny projekt w przestrzeni miejskiej Przemyśla „Centrum światów jest tutaj”.

Jest profesorką w dziedzinie sztuki. Pracuje na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Rzeszowskiego, mieszka w Przemyślu. Laureatka Nagrody im. Katarzyny Kobro (2015).

Termin: 18- 26.08.2026
Wojciech Gilewicz
Obecnie mieszka i pracuje w Warszawie. Jest malarzem, który postrzega malarstwo bardziej jako działanie i proces niż płaski dekoracyjny obiekt. Gilewicz jest również fotografem. W 2009 roku Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie wydało książkę artystyczną Wojciecha Gilewicza, zatytułowaną Oni / Them, przedstawiającą cykl fotograficzny podwójnych autoportretów powstający od 2002, który kontynuowany jest do dziś. Wojciech Gilewicz jest także autorem instalacji i filmów wideo. Artysta często sam również występuje przed swoją kamerą. Wkrótce wydana zostanie wspólnie przez Galerię Labirynt w Lublinie i Galerię Arsenał w Białymstoku książka Visitor / Intrude przedstawiająca prace wideo Gilewicza zrealizowane w Azji w latach 2008-2018.

W swoich realizacjach artysta aktywnie pracuje z widzem, włączając go w swoje projekty. Polemizuje z nim na temat mitów i stereotypów dotyczących sztuki najnowszej, jej odbioru i interpretacji. W 2017 galeria Bunkier Sztuki w Krakowie wydała monograficzną publikację prac artysty zatytułowaną Pracownia / Studio.

W latach 2017-2021 Wojciech Gilewicz prowadził Beach64retreat nad oceanem w Rockaway, w dzielnicy Queens w Nowym Jorku, oddolną, niezależną i bezpłatną inicjatywę dla twórców z różnych dziedzin jako swoja odpowiedź jako artysty na postępującą prekaryzację w sektorze kultury i sztuki.

Wojciech Gilewicz jest współzałożycielem artystycznego kolektywu Inne Towarzystwo działającego w Warszawie od 2022. Jest również współorganizatorem czterech dotychczasowych edycji FRINGE Warszawa, którego piąta edycja odbędzie się we wrześniu 2026.

Osoby artystyczne przebywające nad Odrą
 

Termin wspólny: 28.09 - 5.10.2026

Elżbieta Jabłońska
Artystka wizualna, której praktyka obejmuje instalację, fotografię, performans oraz działania o charakterze procesualnym i relacyjnym. W swojej twórczości przygląda się społecznym rolom i oczekiwaniom, sposobom funkcjonowania instytucji sztuki, a także możliwościom i ograniczeniom artystycznego zaangażowania. Często posługuje się ironią, podważając utrwalone schematy i konwencje.

Istotną część jej praktyki stanowią projekty rozwijane przez dłuższy czas, realizowane we współpracy z instytucjami, publicznością oraz różnymi grupami społecznymi. Należą do nich m.in. „Nieużytki sztuki” i „Ćwiczenia z zaniechania”, a także działania takie jak „Partytura na głosy zwierzęce”, „Poręcz” czy „Zachwyt”. Jest również autorką projektów kuratorskich, m.in. „Powtarzam je by doścignąć”, „Przewrót” oraz „Znikając nad Wisłą”.

Jej twórczość bywa interpretowana w kontekście sztuki feministycznej i postfeministycznej, jednak ważnym obszarem jej zainteresowań pozostają przede wszystkim relacje: między artystką a odbiorcami, jednostką a instytucją oraz sztuką a jej społecznym otoczeniem. Dzieło traktuje nie jako zamknięty, autonomiczny obiekt, lecz jako sytuację, której znaczenie może zmieniać się wraz z kontekstem i udziałem innych osób. W ostatnich realizacjach coraz częściej rezygnuje z produkowania materialnych obiektów, koncentrując się na gestach uruchamiających współdziałanie, komunikację i chwilowe wspólnoty. Niekiedy świadomie osłabia także własną pozycję autorską, przekazując część sprawczości uczestnikom swoich projektów.

Jest profesorką na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Od 1996 roku związana jest z Katedrą Rysunku UMK, gdzie prowadzi zajęcia z rysunku intermedialnego. Swoje prace prezentowała na licznych wystawach indywidualnych i zbiorowych. Jest laureatką nagrody Spojrzenia (2003) oraz Nagrody im. Katarzyny Kobro (2023). Pełni funkcję prezeski Fundacji W788.
 

Gosia Kępa
Pochodzi ze Świdnicy na Dolnym Śląsku. Jest fotografką i artystką wizualną. Ukończyła psychologię społeczną na Uniwersytecie SWPS w Warszawie oraz fotografię na Uniwersytecie Artystycznym im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu. Studiowała również na Uniwersytecie w Rijece i Uniwersytecie Lizbońskim.

W swojej praktyce artystycznej swobodnie łączy różne media, sięgając po fotografię, obiekt, rysunek i performans. Interesują ją relacje zachodzące między ludźmi, innymi formami życia i środowiskiem, a także kwestie tożsamości, współistnienia i wzajemnych zależności. Ważnym punktem odniesienia pozostaje dla niej natura, szczególnie organiczne struktury i procesy zachodzące w krajobrazie.

W jej pracach regularnie powracają motywy ziemi, gleby i materii naturalnej. Od 2022 roku istotnym obszarem jej zainteresowań stały się także środowiska wodne i relacje z rzekami. Rozwijany od 2023 roku projekt „mów mi rzeko” opiera się na próbie nawiązania symbolicznego dialogu z ciekami wodnymi i traktowania ich jako aktywnych uczestników procesu twórczego. Artystka odwołuje się przy tym do idei rzecznej demokracji, kierując uwagę również ku mniejszym, często pomijanym strumieniom i dopływom.

Izabela Żółcińska
 Jest polską artystką mieszkającą i pracującą w Norwegii. Ukończyła malarstwo oraz edukację i promocję sztuki na Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu.

W swojej praktyce artystycznej bada ludzką cielesność, postrzegając ją jako płynną strukturę powiązaną z szerszym ekosystemem. Inspirują ją formy i funkcje biologicznych systemów transportowych, a także zjawiska związane z przepływem i migracją cieczy. Jej realizacje wyrastają z badań i współpracy interdyscyplinarnej, obejmującej m.in. anatomię, architekturę, nauki kognitywne, mechanikę płynów i hydrobiologię. Artystka pracuje w różnych mediach, zarówno w przestrzeni pracowni, jak i w przestrzeni publicznej, często przenosząc struktury i procesy obserwowane w mikroskali do monumentalnych realizacji.

Jej prace były prezentowane m.in. w Vestfold Kunstsenter w Tønsbergu, Centrum Sztuki Współczesnej Znaki Czasu w Toruniu, Fotogalleriet w Oslo, Ronneby Kunsthall w Szwecji, Science Gallery w Londynie i Melbourne, Galerii 13 Muz w Szczecinie, galerii 0047 w Oslo, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie oraz Muzeum Sztuki Współczesnej w Radomiu.

Wśród jej realizacji w przestrzeni publicznej znajdują się m.in. instalacja „The Redroots” w siedzibie władz okręgowych w Bergen, projekty malarskie „58°27′20″N 8°48′14″Ø” oraz „The Red List of Protected Species” na wyspie Tromøya, instalacja z żywych roślin „The Navel String” na Kjerringøy, realizacja „The Glomma” z cyklu „The Bodies of Rivers” w szkole Tynset Videregående oraz czasowa instalacja neonowa „The Wall of Warmth” z cyklu „The Capillary Phenomena” na jednej z warszawskich kamienic.

Obecnie Żółcińska rozwija projekt „The Weeping”, inspirowany siatkami służącymi do pozyskiwania wody z mgły. Powstaje on we współpracy z zespołem badawczym prof. Andreasa Carlsona z Wydziału Matematyki Uniwersytetu w Oslo. Wspólnym obszarem zainteresowań artystki i naukowców są zjawiska kapilarne oraz naturalne procesy kondensowania wilgoci w wodę.

Na podstawie tych badań powstała instalacja „The Weeping Station”, zapraszająca publiczność do kontaktu ze szczególnym gatunkiem mchu zdolnym do pozyskiwania wody z mgły. Obserwacja jego właściwości stała się impulsem do dalszych eksperymentów i prób wykorzystania jako materiału do zbierania wilgoci także ludzkich włosów. Oba materiały zostały następnie włączone do badań naukowych prowadzonych w ramach projektów HAIRY oraz TWIST, finansowanych odpowiednio przez Research Council of Norway i Unię Europejską.

• Kuratorki: Agnieszka Dela-Kropiowska, Joanna Filipczyk, Emilia Orzechowska

   

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego

Fotorelacja Anny Łukaszewicz z pobytu nad Wisłą.
Rezydencje oraz spotkania z osobami eksperckimi.